بود كه طبعا مىتوان مطالب آنها را در يكى از سه باب اساسى حكمت عملى ( تهذيب نفس - تدبير منزل - سياست مدن ) گنجانيد . اخلاق جلالى اثر جلال الدين دوانى ، سلوك الملوك از امين الدين ابو الخير فضل اللّه بن روزبهان خنجى اصفهانى شيرازى ، تحفة المجالس نوشتهء مجد الدين حسينى - متخلّص به مجدى - ، دستور السّلطنه كار ابو الفضل منشى شيرازى كه منشى سلطان سليمان اول عثمانى بوده ، هفت كشور ساخته و پرداختهء فخرى هروى ، موعظهء جهانگيرى تأليف محمد باقر نجم ثانى ، و روضة الانوار عباسى از اين دست آثارند . « 1 » نويسندهء كتاب اخير ، كه مورد بحث ماست ، مولى محمّد باقر بن محمّد مؤمن خراسانى سبزوارى ، و يا به گفتهء خود او محمد باقر شريف سبزوارى ، معروف به محقق سبزوارى ، است كه از دانشمندان بزرگ روزگار صفويان و معاصر شاه عباس دوم ( حكومت : 1052 - 1077 ق . ) است . زادگاه و محلّ نشو و نماى او سبزوار است ، ولى پس از درگذشت پدرش راهى عراق شد و بعدا سكونت در اصفهان را برگزيد . در همين جا بود كه مورد توجّه شاه صفوى قرار گرفت و ارج و قربى يافت و به‌همين سبب امامت جمعه و جماعت و منصب شيخ الاسلامى را عهده‌دار شد . وزير كبير شاه ، معروف به خليفه سلطان ، نيز در حقّ او محبتهاى بسيارى روا داشت و وى را بر همگنانش برترى داد ؛ بركنارى مولى حسن على بن مولى عبد اللّه از كار تدريس در مدرسهء مولى عبد اللّه تسترى و سپردن سمت استادى به او به‌همين خاطر بوده است . سبزوارى از اكابر اصحاب مجلسى اول و از شاگردان بزرگ شيخ بهايى به‌شمار مىرود و از او و سيد حسين بن حيدر عاملى روايت كرده است . در معقول از شاگردان مير فندرسكى و در منقول از تلامذهء ملا حسنعلى شوشترى بود . آقا حسين محقّق خوانسارى ، شوهر خواهرش ، و مولى محمّد ، مشهور به سراب ، در زمرهء شاگردان ممتاز او قرار داشتند . ميان او و مولى محسن فيض كاشانى الفت و يگانگى برقرار بود و ميان فتواها و حكمهاى آن‌دو موافقت بسيارى به چشم مىخورد . از جمله تأليفات او شرح ناتمامى است بر ارشاد علّامه كه آن را ذخيرة المعاد فى شرح

--> ( 1 ) . نك : تاريخ ادبيات در ايران ، ج 3 / 5 ، صص 1484 و 1485 .